بیائید با استفاده از کود و بستر

كرم‌هاي خاكي كه به لاتين لومبريسيده و به عربي خراطين ناميده مي‌شوند، از دير باز مورد توجه محققان و صاحب‌نظران قرارداشته‌اند و ارسطو براي نخستين بار به نقش كرم‌هاي خاكي در تجزيه و فساد بقاياي گياهي و جانوري و نگهداري ساختمان خاك و تهويه و حاصلخيزي آن توجه بيشتري كرد.

ويژگي‌هاي كرم آيزينيا فوتيدا:

سرعت رشد(7 ميلي‌گرم به ازاي هر كرم در روز)

حداكثر وزن بدن هر كرم(1500 ميلي گرم)

سن تقريبي رسيدن به بلوغ(50 روز)

شروع پيله‌گذاري(55 روز)

تعداد پيله به ازاي هر كرم در روز 35/0

ميانگين تعداد نوزاد خروجي از هر پيله 7/2

كرم هاي خاكي مرحله مشخص لاروي نداشته‌اند و نوزادان آنها پس از خروج از تخم، رفته رفته بالغ مي‌شوند.در كرم‌هاي خاكي از آنجا كه خون از درون رگها خارج نمي‌شود، به آن دستگاه گردش خون بسته گفته مي‌شود. خون كرم داراي هموگلوبين است كه در پلاسما محلول بوده و به همين دليل خون كرم به رنگ قرمز است، كرم خاكي قلب واقعي ندارد و خون از درون رگ پشتي به سمت جلوي بدن جريان مي‌يابد و در قسمت جلوي بدن، پنج جفت لوله (قلب‌هاي كاذب) رگ پشتي را به رگ شكمي متصل مي‌كنند. اين لوله‌هاي عضلاني گاهي منقبض و منبسط مي‌شوند. خون را به حركت در مي‌آورند.

ظرفيت توليد مثلي كرمها در زير آورده شده است:

تخم در شرايطي كه محيط مرطوب و درجه حرارت 27- 16 درجه سانتي‌گراد باشد، در عرض 20- 14 روز كامل مي‌شود. و كرم‌هاي كوچك از آن بيرون مي‌آيند.

تخم حاصل كه 4-3 ميلي متر طول دارد پيله يا كپسول ناميده مي‌شود.

درون هر پيله 15-2 عدد بچه كرم وجود دارد.

بچه كرم‌ها از يك انتهاي تخم خارج مي‌شوند.و داراي رنگ شفاف هستند.

طول هر بچه 5/0 تا يك اينچ است.

هر بچه كرم پس از 90- 30 روز به بلوغ جنسي مي‌رسد.

كرم‌هاي بالغ تغذيه‌كننده از لجن فاضلاب و فضولات خانگي به اندازه يك دهم كرم‌هاي بالغ تغذيه‌كننده از فضولات گاوي و اسبي، پيله توليد مي‌كنند.

كرم‌هاي خاكي امروزه به سه منظور اصلي و عمده پرورش داده مي‌شوند:

اول افزودن آن به صورت كرم زنده فعال به خاك

استفاده از كمپوست كرمي توليد شده توسط كرم‌ها به عنوان يكي از غني‌ترين و بهترين كمپوست‌هاي موجود براي اصلاح بافت فيزيكي و غني ساختن خاك

استفاده از آن به صورت خشك و منجمد براي تغذيه دام و طيور

صنعت پرورش كرم داراي چند محور با ارتباط متقابل با يكديگر است:

پرورش كرم در كشاورزي( شامل كاربرد كرم هاي خاكي و محصولات مربوط به آنها در كشاورزي

پرورش كرم در مديريت محيط زيست( كاربرد كرم‌ها و محصولات مربوط به آنها در مديريت و حفظ محيط زيست)

پرورش كرم در مديريت مواد زائد(كاربرد كرم هاي خاكي و فنّاوري‌هاي مربوط به آنها در مديريت و كاهش مواد زايد توليد شده)

تحقيقات كرم شناسي در مديريت مواد زايد در اواخر دهه هفتاد با انجام يك كنفرانس در سيراكوز شهر نيويورك ايالات متحده آمريكا آغاز شد و محققين دانشگاه‌هاي كورنل و سيراكوز نتايج پژوهش‌هايي انجام شده را مطرح و پس از آن با تشكيل كارگاه آموزشي در كالامازو ايالت ميشيگان آمريكا در مورد تثبيت مواد آلي زايد رونق بيشتري گرفت.( ادواردز(Edwards) با ارائه كتابي با عنوان راهنماي توليد كمپوست كرمي در توسعه اين دانش كمك شاياني به عمل آورده است.)

كاربرد كرم‌هاي خاكي در مديريت مواد زايد تا حدود زيادي يك فرايند مستقيم و مداوم است( مواد زايد از يك طرف وارد سامانه شده، سپس توسط كرمها تبديل به كود گرديده و از سوي ديگر سامانه، محصولات خارج مي‌گردند.)

دو عامل اساسي مانع جلوگيري از توسعه مطلوب و گسترده طرح‌هاي توليد كمپوست كرمي به شرح زير است:

ناكام ماندن طرح‌هاي بيع متقابل پرورش كرم بدليل آنكه اين صنعت هنوز سودآوري لازم را ندارد.

تغيير يافتن روش‌هاي فراوري، سطوح كنترل كيفيت و فرايند و تغيير مواد غذايي كرم‌ها كه مجموعاَ باعث تغيير كيفيت و نوع عملكرد كمپوست كرمي در بازار فروش مي‌شوند. در اين رابطه دانش و فنّاوري كاملاَ جديدي بر اساس اثرات كاربرد محصولات كمپوست كرمي براي افزايش ميزان توليد محصولات كشاورزي و مراتع ايجاد شده است كه در آنها كرم‌هاي خاكي محل تجمع زيستي فلزات سنگين و مواد سمي بوده و همچنين به عنوان مصرف‌كننده و از بين برنده عوامل بيماري‌زا عمل مي‌كنند. موسسه پرورش كرم استراليا در حال حاضر پيش‌نويس ( بهترين‌ رهنمودهاي عملي توليد كمپوست كرمي ) را در دست تهيه دارد و آنرا براي خدمات مشاوره‌اي صنعت پرورش كرم به كار خواهد برد.

صنعت پرورش كرم بجاي ماهيت علمي و موضوعي داراي جنبه عملي و كاربردي است و به سه طبقه كلي تقسيم مي‌شود:

صنعت اوليه: شامل پرورش كرم، توليد كمپوست كرمي، تثبيت مواد زايد توسط كرم‌ها و نهايتاَ كشاورزي به كمك كرمها مي‌باشد. منظور از پرورش كرم‌ همان توليد كرم به عنوان خوراك دام و طيور، غذاي(پروتئين) كرمي، طعمه زنده(ماهيگيري) و كاربردهاي مختلف كرمها در علم پزشكي است. و توليد كمپوست كرمي شامل كاربرد كرم‌هاي خاكي در توليد كود كرمي به عنوان اصلاح‌كننده خاك و مخلوط‌هاي گلداني است. و تثبيت مواد زايد بوسيله كرم‌ها بر كاربرد در تثبيت و كاهش حجم مواد زايد دفع شده از طريق تبديل آنها به كمپوست تكيه دارد. و كشاورزي به كمك كرم‌ها نيز همان كاربرد كرمها در كشاورزي براي مديريت ميداني مواد زايد كشاورزي، اصلاح و بهبود قابليت توليد محصولات كشاورزي و چراگاهها به كمك كرم‌ها بوده و در باغباني نيز به منظور افزايش رشد و تكثير گياهان كاربرد دارد.

صنعت دوم: اين صنعت در برگيرنده صنايع ساخت و فراوري مانند ساخت تجهيزات توليد كمپوست كرمي و برداشت محصولات توليد شده، آميختن، فراوري و بسته‌بندي كود و افزودن مكمل‌هي غذايي پروتئيني به آن(فراوري غذاهاي كرمي) است.

صنعت سوم: اين صنعت شامل بررسي‌هاي كرم شناسي، خدمات جانبي مرتبط با مديريت مواد زايد ( خدمات مشاوره‌اي و قراردادي به منظور هدايت و انجام بازرسي‌هاي لازم، تنظيم و راه‌اندازي و بهره‌برداري تاسيسات و مشاغل مرتبط با توليد كمپوست كرمي و پرورش كرم) و در نهايت عمده فروشي، خرده فروشي و به طور كلي ترويج، توزيع و فروش محصولات مربوط به پرورش كرم است.

مقياس‌هاي مختلف پرورش كرم و توليد كمپوست كرمي:

مقياس كوچك(خانگي)

مقياس متوسط( خانگي يا تجاري)

مقياس بزرگ( تجاري يا صنعتي)

براي طبقه‌بندي فوق دو نوع معيار متمايز وجود دارد، مقياس كميت و مقياس اندازه واحد توليد كمپوست كرمي كه بايد به هر دو توجه كرد:

رديف معيار - مقياس كوچك متوسط بزرگ

1 كميت( وزن مواد فراوري شده كيلوگرم در هر هفته) كمتر از 20 250-20 بيش از 250

2بزرگي واحد( مساحت سطح تغذيه كرمها به مترمربع) كمتر از نيم 5/3-5/0 بيش از 5/3

نرخ فراوري مواد آلي مختلف مطابق با نوع ماده زايد، گونه‌هاي كرم مورد استفاده و عمليات مديريتي انجام شده، متغير خواهد بود و در ثاني به طور معمول به هنگام پژوهش‌هاي واحدهاي پرورش كرم، به صورت مرحله‌اي طراحي مي‌شوند. براي مثال هر واحد بزرگ مي‌تواند با تعداد زيادي مقياس متوسط راه‌اندازي شود.

عمل توليد كمپوست كرمي را مي‌توان بر حسب مواد موجود، در هر مكاني انجام داد كشاورز مي‌تواند از مواد زايد كشاورزي، فروشنده سبزيجات از سبزيجات فاسد شده، دامدار از كود حيواني و خانم‌هاي خانه‌دار و رستوران‌ها از مواد زايد آشپزخانه براي توليد كمپوست كرمي استفاده كنند. بنابراين توليد كمپوست توسط كرم‌هاي خاكي، در مناطقي كه مقدار زيادي زباله جامد وجود دارد. نوعي مديريت تبديل اين نوع زباله‌ها به شمار مي‌رود.

مزيت بزرگ اين كار، قابليت اجرا در محيط‌هاي روباز و سربسته است و بنابراين امكان تهيه در تمامي طول سال را دارد.